Sigara kokusu belli olur mu ?

Umut

New member
Sigara Kokusu Belli Olur mu? İnsanların Fark Etmediği Ayrıntılar ve Bilimsel Gerçekler

İlk Olarak Kendi Bakış Açımı Paylaşayım

Bu konuyu yalnızca sigara içenlerin değil, sigara içmeyenlerin de deneyimlediği bir mesele olarak görüyorum. Çünkü sigara kokusu bazen insanın kendi üzerinde fark etmediği, ancak karşısındaki kişinin birkaç saniye içinde algılayabildiği bir ayrıntıya dönüşebiliyor. Özellikle kapalı bir ortamda sigara içtikten sonra birinin yanına oturmak, toplu taşımaya binmek, iş yerine gitmek veya aileden biriyle yakın mesafede konuşmak gibi durumlarda bu konu daha fazla önem kazanıyor.

Burada kişisel bir ayrımı baştan yapmak gerekiyor: Kendi deneyimimi yaşamış gerçek bir kişiymişim gibi anlatamam; ancak insanların günlük hayatta karşılaştığı durumlar üzerinden şu gözlemi tartışabiliriz: Sigara içen biri zamanla kokunun ne kadar belirgin olduğunu küçümseyebilirken, sigara içmeyen biri aynı kokuyu çok daha kolay fark edebilir. Bu fark, mutlaka bir tarafın abarttığı veya diğer tarafın gerçeği sakladığı anlamına gelmez. Kokuya alışma, ortamın havalandırılması, sigaradan sonra geçen süre ve kişinin koku duyarlılığı sonucu değiştirebilir.

Forumlarda bu konuyla ilgili sorular genellikle oldukça doğrudan soruluyor: Birisi yanımdan geçerken sigara içtiğimi anlar mı? Dişlerimi fırçalarsam koku gider mi? Üzerime parfüm sıksam belli olur mu? Birkaç saat geçince sigara kokusu kaybolur mu?

Bence asıl mesele yalnızca kokunun fark edilip edilmemesi değil, kokunun neden bu kadar kalıcı olduğu ve insanların bu konuda neden farklı değerlendirmeler yaptığıdır.

1. Sigara Kokusu Gerçekten Belli Olur mu?

Kısa cevap: Evet, çoğu durumda belli olabilir. Ancak bu, sigara içen herkesin her ortamda mutlaka fark edileceği anlamına gelmez.

Sigara dumanı yalnızca geçici bir koku bulutundan ibaret değildir. Yanma sırasında ortaya çıkan gazlar ve çeşitli kimyasal bileşikler havaya yayılır. Bunların bir kısmı nefesle dışarı verilirken bir kısmı saç, cilt, giysi, döşeme ve diğer yüzeylerle temas eder. Bu nedenle sigara içildikten sonra ortamdan uzaklaşmak, kokunun bütün kaynaklarını ortadan kaldırmaz.

Örneğin açık havada içilen tek bir sigara ile küçük, penceresiz bir odada içilen birkaç sigaranın oluşturduğu koku aynı değildir. Açık havada duman daha hızlı dağılabilir. Buna karşılık kapalı ortamda duman bileşenleri havada kalabilir ve yüzeylere tutunabilir.

Ayrıca kokunun algılanması için kişinin sigara içtiği ana tanık olması gerekmez. Birisi sigara içtikten sonra odaya girdiğinde, kişi konuşurken, nefes verirken veya montunu çıkardığında kokuyu fark edebilir.

Burada önemli bir ayrıntı var: Kokunun algılanması ile kişinin ne zaman ve nerede sigara içtiğinin anlaşılması aynı şey değildir. Bir insan üzerinizde sigara kokusu olduğunu fark edebilir ama bunun beş dakika mı, bir saat mi önce gerçekleştiğini yalnızca kokudan güvenilir biçimde belirleyemez.

Dolayısıyla iki iddia da sorunludur: "Sigara içtiğim kesinlikle anlaşılmaz" demek de "Sigara içen herkes her koşulda hemen anlaşılır" demek de gerçeği gereğinden fazla basitleştirir.

2. En Çok Nerede Belli Olur: Nefeste mi, Ağızda mı, Kıyafette mi?

Sigara kokusunun tek bir kaynağı yoktur. Bu nedenle yalnızca ağız kokusuna odaklanmak, konuyu eksik değerlendirmek anlamına gelir.

Ağız ve nefes kokusu

Sigara içildikten sonra ağızda ve nefeste belirgin bir tütün kokusu oluşabilir. Bunun nedeni yalnızca dişlerin üzerinde kalan kalıntılar değildir. Dumanla temas eden ağız dokuları ve solunum yolları da kokuya katkıda bulunabilir. Bu yüzden diş fırçalamak, ağız çalkalamak veya naneli sakız kullanmak kokuyu azaltabilse de bütün kokuyu kesin olarak ortadan kaldırmaz.

Özellikle biriyle yüz yüze konuşurken veya yakın mesafede bulunurken nefes kokusu daha kolay fark edilebilir. Ancak bunun her insanda aynı yoğunlukta olacağını söylemek mümkün değildir. İçilen sigara miktarı, içimden sonra geçen süre, ağız kuruluğu ve kişisel koku algısı gibi etkenler farklı sonuçlara yol açabilir.

Saç ve kıyafet kokusu

Bence konunun en çok gözden kaçırılan tarafı burasıdır. İnsanlar sigaradan sonra ağızlarını temizlediklerinde sorunun çözüldüğünü düşünebilir. Oysa üzerlerindeki kıyafetler, saçları ve kullandıkları eşyalar da kokuyu taşıyabilir.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (CDC) bünyesindeki Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitüsü, tütün dumanına maruz kalmanın kıyafetlerde kalıntı bırakabildiğine dikkat çekiyor. Bu durum özellikle sigara içilen ortamlarda çalışanlar veya sık sık dumana maruz kalan kişiler açısından önem taşıyor. Kaynak: CDC/NIOSH – İkinci el dumana maruz kalma ve korunma.

Burada basit bir örnek düşünelim: Bir kişi balkonda sigara içiyor, ardından temiz bir odaya giriyor. Balkonda oluşan dumanın büyük bölümü dağılmış olabilir. Fakat kişinin giydiği mont, kazağı veya saçları hâlâ tütün kokusu taşıyabilir. Dolayısıyla sigaranın açık havada içilmesi kokunun hiç kalmayacağı anlamına gelmez.

Üstelik kokunun hissedilmesi için kıyafetin yoğun biçimde kokması gerekmez. Kokuya duyarlı bir insan hafif bir kalıntıyı fark edebilirken başka biri aynı kokuyu hiç önemsemeyebilir.

Eller ve parmaklar

Sigara tutulan parmaklarda da koku kalabilir. Ellerin yıkanması, özellikle parmaklarda biriken kokunun azaltılmasına yardımcı olur. Ancak yalnızca elleri yıkamak, saçta, giyside veya nefeste bulunan kokuyu gidermez.

Bu nedenle sigara kokusunu tek bir bölgeye indirgeyerek değerlendirmek doğru değildir. İnsanların fark ettiği şey bazen nefes, bazen mont, bazen de kişinin bulunduğu ortama sinmiş kokudur.

3. Sigara İçtikten Kaç Dakika Sonra Koku Kaybolur?

Bu soruya kesin bir dakika veya saat vermek bilimsel açıdan doğru olmaz. Çünkü sigara kokusunun ne kadar süre hissedileceği, kokunun hangi kaynaktan geldiğine ve maruz kalınan koşullara bağlıdır.

Örneğin ağızda hissedilen koku ile kumaşa yerleşmiş tütün kokusu aynı hızda kaybolmaz. Açık havada içilen bir sigaranın ardından ortam havasındaki koku daha hızlı azalabilir. Buna karşılık dumanın yoğun olduğu kapalı bir ortamda kıyafetlere ve eşyalara sinen kokunun daha uzun süre kalması mümkündür.

Bu konuda 1985 yılında yayımlanan Stability of Tobacco Smoke Odor in Enclosed Spaces başlıklı araştırma dikkat çekicidir. Araştırmada deneklerin bir saat boyunca toplam sekiz sigara içtiği kapalı bir test ortamındaki koku yoğunluğu altı saat boyunca değerlendirildi. Sigara içimi bittikten sonra koku yoğunluğu bir veya iki saat daha yükselmiş, ardından belirli bir düzeyde kalmıştır. Bu sonuç, kapalı ortamlardaki tütün kokusunun sigara söndürüldüğü anda ortadan kalkmadığını gösterir. Ancak araştırmanın kontrollü koşullarda ve yoğun dumanla yapılmış olması nedeniyle sonuçları her günlük duruma doğrudan uygulamamak gerekir. Kaynak: PubMed – Stability of tobacco smoke odor in enclosed spaces.

Buradan çıkarılması gereken sonuç, "Bir saat geçtiyse kesinlikle belli olmaz" veya "Ertesi güne kadar mutlaka kokar" değildir. Her iki iddia da koşulları göz ardı eder.

Daha anlamlı bir değerlendirme için şu soruları sormak gerekir:
 
Üst